1. Chùa Non Nước – Điểm đến tâm linh linh thiêng đầu năm
Chùa Non Nước nằm dưới chân núi Non Nước, thuộc địa phận phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, ngay gần khu vực sông Đáy. Thế đất “tựa sơn hướng thủy” này từ lâu đã được xem là vị trí đẹp về phong thủy, mang ý nghĩa che chở và tụ khí.
Từ trung tâm thành phố, du khách chỉ mất vài phút di chuyển là có thể đến chùa. Nhờ nằm gần nhiều danh thắng nổi tiếng, việc kết hợp đi lễ chùa Non Nước đầu năm với tham quan, vãn cảnh trở nên rất thuận tiện. Buổi sáng sớm, khi sương còn bảng lảng trên sườn núi và mặt sông phẳng lặng, không gian nơi đây mang đến cảm giác bình yên hiếm có, đủ để khiến lòng người lắng lại.
Chùa Non Nước nằm tại chân núi Non Nước. (Nguồn: Sưu tầm)
Chùa Non Nước có lịch sử hình thành từ khá sớm, gắn liền với quá trình phát triển của vùng đất Ninh Bình. Tương truyền, chùa được khởi dựng từ thời Lý do Quốc sư Nguyễn Minh Không sáng lập và đã nhiều lần trùng tu qua các triều đại Trần, Lê, Nguyễn. Trải qua thăng trầm lịch sử, ngôi chùa vẫn giữ được nét cổ kính, trầm mặc, hài hòa giữa kiến trúc tâm linh và cảnh quan thiên nhiên bên sông Đáy, dưới chân núi Non Nước.
Không chỉ là nơi thờ Phật, chùa Non Nước còn có giá trị văn hóa đặc biệt khi gắn với quần thể núi Non Nước (Dục Thúy Sơn) – nơi lưu giữ nhiều văn bia, thơ khắc chữ Hán – Nôm của các danh nhân qua nhiều thế kỷ, được ví như một “bảo tàng thơ đá” độc đáo. Bên cạnh đó, chùa giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân địa phương; vào các dịp lễ, Tết, rằm hay mùng một, đông đảo nhân dân và du khách đến dâng hương, cầu bình an, tài lộc và may mắn, hình thành nên không gian sinh hoạt văn hóa – tâm linh cộng đồng bền vững.
Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và tâm linh, chùa Non Nước đã được xếp hạng là Danh thắng cấp Quốc gia cấp quốc gia năm 1962, khẳng định vị thế của một di sản tiêu biểu trong hệ thống di tích của tỉnh Ninh Bình và của cả nước.
2. Ý nghĩa của việc đi lễ chùa Non Nước đầu năm
Đi chùa đầu năm là một nét đẹp văn hóa lâu đời của người Việt, mang theo nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc. Với chùa Non Nước, hành trình này không chỉ đơn thuần là nghi lễ tâm linh, mà còn là chuyến du xuân giúp mỗi người tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn.
2.1. Cầu bình an và may mắn cho gia đình
Trong quan niệm dân gian, khởi đầu năm mới bằng việc đi chùa là cách mở ra một năm hanh thông, suôn sẻ. Khi đến chùa Non Nước, nhiều người dâng hương cầu mong cho gia đình được bình an, ít bệnh tật, cuộc sống êm ấm. Niềm tin về một sự khởi đầu thuận lợi giúp con người cảm thấy yên tâm hơn và có thêm động lực bước vào năm mới. Đặc biệt, những gia đình trẻ thường đưa con cái đi lễ để cầu sức khỏe, học hành tấn tới, đồng thời gieo vào lòng trẻ nhỏ ý thức hướng thiện từ sớm.
2.2. Cầu công danh, tài lộc và sức khỏe
Bên cạnh cầu an, mong cầu về công danh, tài lộc và sức khỏe cũng rất phổ biến khi đi lễ chùa Non Nước đầu năm. Người làm kinh doanh mong buôn may bán đắt, người đi làm cầu công việc ổn định, thăng tiến, còn người lớn tuổi cầu sức khỏe dồi dào, sống an yên.
Khu vực thờ tự đầy trang nghiêm tại chùa Non Nước. (Nguồn: Sưu tầm)
Theo quan niệm dân gian, chùa nằm dưới chân núi, gần sông Đáy là nơi hội tụ linh khí của đất trời nên lời khấn nguyện tại đây dễ được chứng giám. Dù không thể kiểm chứng bằng khoa học, niềm tin ấy vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ và trở thành một phần đời sống tinh thần của người dân.
2.3. Tìm sự bình yên trong tâm hồn
Một ý nghĩa rất lớn của việc đi lễ chùa Non Nước đầu năm là tìm lại sự tĩnh tâm. Sau những ngày Tết bận rộn, nhiều người cảm thấy mệt mỏi vì tiệc tùng, di chuyển và lo toan. Không gian thanh tịnh của chùa, tiếng chuông ngân vang, mùi hương trầm thoang thoảng cùng cảnh núi non yên bình giúp tâm trí lắng lại. Với nhiều người, đi lễ không chỉ để cầu xin mà còn là dịp nhìn lại bản thân, buông bỏ những lo âu cũ và đặt ra những mục tiêu sống tích cực cho năm mới.
3. Lễ hội và hoạt động tâm linh tại chùa Non Nước
Ngoài việc dâng hương lễ Phật, chùa Non Nước còn là nơi diễn ra nhiều hoạt động tâm linh và phong tục đẹp vào dịp đầu xuân. Những hoạt động này góp phần tạo nên không khí rộn ràng nhưng vẫn giữ được nét trang nghiêm vốn có.
3.1. Phong tục thả cá chép tiễn ông Công ông Táo dịp Tết
Vào ngày 23 tháng Chạp, khu vực cổng Đông Nam của chùa Non Nước trở nên nhộn nhịp hơn thường lệ bởi hoạt động thả cá chép tiễn ông Công ông Táo về trời. Từ sáng sớm, nhiều gia đình đã mang theo lễ vật đơn giản, những xô cá nhỏ và nén hương thơm để làm lễ trong không khí trang nghiêm nhưng ấm cúng. Sau khi khấn nguyện xong, mọi người nhẹ nhàng thả từng chú cá xuống dòng sông Đáy, gửi gắm theo đó những mong ước về một năm mới bình an, hanh thông và nhiều điều tốt đẹp.
Khoảnh khắc cá chép vẫy đuôi bơi ra xa, hòa vào làn nước trong veo giữa nền núi Non Nước trầm mặc, tạo nên một khung cảnh rất giàu cảm xúc. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, nghi thức này còn nhắc nhở mỗi người về tinh thần hướng thiện, biết buông bỏ điều cũ để đón nhận khởi đầu mới. Với nhiều người, đây chính là một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất khi đi lễ chùa Non Nước đầu năm, bởi nó kết hợp hài hòa giữa truyền thống văn hóa, yếu tố tâm linh và vẻ đẹp yên bình của thiên nhiên.
3.2. Xin chữ ông đồ và nét đẹp văn hóa đầu xuân
Vào những ngày đầu năm, khu vực gần chùa Non Nước thường xuất hiện hình ảnh các ông đồ già trong tà áo dài, bày mực tàu, giấy đỏ để cho chữ đầu xuân. Không gian ấy gợi lại một nét văn hóa xưa cũ, chậm rãi và đầy chiều sâu, khiến nhiều du khách khi đi lễ chùa Non Nước đầu năm không khỏi dừng chân để ngắm nhìn và xin một chữ mang về làm kỷ niệm.
Mỗi chữ được xin đều hàm chứa một thông điệp riêng. Chữ An tượng trưng cho bình yên, chữ Phúc gắn với hạnh phúc gia đình, chữ Lộc mang ý nghĩa tài lộc đủ đầy, chữ Thọ cầu sức khỏe trường thọ, còn chữ Tâm và chữ Đức nhắc nhở con người sống thiện lành, giữ lòng trong sáng. Người xin chữ thường chia sẻ mong ước của mình, để ông đồ lựa chọn nét bút phù hợp, gửi gắm trọn vẹn ý niệm đầu năm vào từng đường mực.
Xin chữ ông đồ tại chùa Non Nước. (Nguồn: Sưu tầm)
Không chỉ là một hoạt động mang tính hình thức, xin chữ đầu xuân còn là cách để mỗi người tự soi chiếu lại bản thân, xác định điều mình trân trọng nhất trong năm mới. Treo một bức thư pháp trong nhà không đơn thuần để trang trí, mà như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mỗi ngày về cách sống, cách đối nhân xử thế và hướng đi của chính mình.
3.3. Sinh hoạt tâm linh thường ngày tại chùa
Ngoài các hoạt động theo mùa, chùa Non Nước vẫn duy trì nhịp sinh hoạt tâm linh đều đặn mỗi ngày. Từ sáng sớm, khi mặt trời còn chưa lên hẳn khỏi dãy núi đá vôi, đã có những Phật tử và người dân địa phương lặng lẽ đến chùa thắp nén hương đầu ngày, lễ Phật và cầu bình an cho gia đình. Không gian lúc này rất tĩnh, chỉ tiếng chuông chùa vang nhẹ, hòa cùng tiếng gió thổi qua hàng cây và mặt nước sông Đáy lăn tăn.
Du khách đến đây vào bất kỳ thời điểm nào trong năm cũng đều có thể dâng hương, tụng niệm, cầu an, cầu tài lộc hoặc đơn giản là ngồi yên một lúc trước chính điện để thả lỏng tâm trí. Chùa không quá đông đúc như nhiều đại tự nổi tiếng, vì vậy vẫn giữ được vẻ trầm mặc và riêng tư cần có cho một không gian tu tập. Chính sự yên tĩnh ấy biến chùa Non Nước trở thành nơi lý tưởng cho những ai muốn tìm về sự tĩnh tâm, tạm rời xa nhịp sống ồn ào của phố thị.
4. Hướng dẫn di chuyển đi lễ chùa Non Nước đầu năm
Để chuyến đi lễ chùa Non Nước đầu năm diễn ra suôn sẻ, việc nắm rõ cách di chuyển là rất cần thiết. Dưới đây là hướng dẫn dành cho du khách từ Hà Nội và các tỉnh lân cận.
4.1. Cách di chuyển từ Hà Nội đến chùa Non Nước
Từ Hà Nội, bạn có thể đi theo quốc lộ 1A hoặc cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ – Ninh Bình với thời gian khoảng 1,5 đến 2 giờ. Đây là tuyến đường thuận tiện, dễ đi, phù hợp cho cả xe máy lẫn ô tô. Sau khi đến trung tâm thành phố Ninh Bình, bạn tiếp tục di chuyển theo hướng bờ sông Đáy. Chùa Non Nước nằm không xa khu vực này, chỉ cần hỏi người dân địa phương hoặc sử dụng bản đồ số là có thể tìm đến dễ dàng.
Khoảng cách và thời gian đi từ Hà Nội đến Ninh Bình theo Google Maps
Nếu đi bằng xe khách, bạn có thể xuống tại bến xe Ninh Bình rồi bắt taxi hoặc xe ôm công nghệ. Quãng đường ngắn, chi phí hợp lý chỉ khoảng từ 200.000 - 300.000 VNĐ phù hợp cho những ai không quen lái xe đường dài.
4.2. Cách di chuyển từ các tỉnh lân cận
Đối với du khách xuất phát từ Bắc Ninh, Vĩnh Phúc hay Thái Nguyên, hành trình đi lễ chùa Non Nước đầu năm khá thuận tiện nhờ hệ thống đường bộ kết nối tốt. Từ các địa phương này, bạn có thể di chuyển theo các tuyến quốc lộ hoặc cao tốc về Hà Nội, sau đó tiếp tục đi theo cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ – Ninh Bình. Tổng thời gian di chuyển thường dao động từ 2,5 đến 4 giờ, tùy điểm xuất phát và mật độ giao thông. Nếu đi bằng ô tô cá nhân, chi phí xăng xe cho cả chiều đi và về thường rơi vào khoảng 400.000 đến 700.000 đồng. Với xe khách, bạn có thể bắt các tuyến đi Ninh Bình tại bến Mỹ Đình, Gia Lâm hoặc Giáp Bát, giá vé trung bình từ 120.000 đến 180.000 đồng mỗi lượt.
Một lựa chọn nhẹ nhàng hơn là đi tàu hỏa đến ga Ninh Bình, rất phù hợp với những ai muốn tránh cảm giác mệt mỏi vì lái xe đường dài. Từ Bắc Ninh, Vĩnh Phúc hay Thái Nguyên, bạn có thể bắt tàu nối chuyến qua Hà Nội rồi tiếp tục đi tàu Thống Nhất hoặc tàu địa phương về Ninh Bình. Thời gian di chuyển bằng tàu từ Hà Nội đến Ninh Bình khoảng 2 đến 2,5 giờ, với giá vé ghế ngồi phổ thông dao động từ 120.000 đến 200.000 đồng, tùy loại tàu và thời điểm đặt vé. Khi xuống ga Ninh Bình, bạn chỉ mất thêm khoảng 10 đến 15 phút đi taxi hoặc xe ôm công nghệ để đến chùa Non Nước, chi phí khoảng 50.000 đến 80.000 đồng mỗi lượt.
5. Kinh nghiệm đi lễ chùa Non Nước đầu năm
Đi lễ chùa Non Nước đầu năm không chỉ là chuyện đi cho đủ nghi thức, mà còn là một hành trình nuôi dưỡng niềm tin và sự an yên trong lòng. Khi đến chùa Non Nước, một chút chuẩn bị về tâm thế, cách ăn mặc và lễ vật sẽ giúp chuyến đi của bạn trở nên trọn vẹn và ý nghĩa hơn.
5.1. Đi lễ chùa Non Nước đầu năm nên cầu gì?
Khi đi lễ, bạn nên ưu tiên cầu an, cầu sức khỏe cho bản thân và gia đình. Đây là những mong cầu phù hợp với tinh thần Phật giáo và truyền thống đầu năm. Nếu cầu tài lộc và công danh, bạn nên khấn nguyện theo hướng chính đáng, mong có cơ hội làm ăn chân chính, công việc ổn định và thăng tiến bằng nỗ lực bản thân. Điều quan trọng là giữ tâm thế bình thản, không quá đặt nặng kết quả, bởi đi lễ trước hết là để nuôi dưỡng niềm tin và sự an yên trong lòng.
Chùa Non Nước hùng vĩ bên cạnh sông Đáy và núi Non Nước. (Nguồn: Sưu tầm)
5.2. Trang phục và lễ vật khi đi lễ
Trang phục khi đi lễ chùa Non Nước đầu năm nên kín đáo, lịch sự, tránh đồ quá ngắn hoặc quá sặc sỡ. Sự chỉn chu trong cách ăn mặc thể hiện lòng tôn trọng với không gian tâm linh. Lễ vật nên đơn giản, gọn nhẹ. Thông thường chỉ cần hương, hoa tươi, quả chín, bánh kẹo. Bạn không cần chuẩn bị mâm cao cỗ đầy, vì quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành kính. Khi dâng lễ, bạn nên sắp xếp gọn gàng, đi nhẹ nói khẽ để giữ không khí trang nghiêm cho chùa.
5.3. Những điều nên làm để giữ trọn ý nghĩa khi đi lễ chùa đầu năm
Khi đến chùa, bạn nên giữ thái độ điềm tĩnh, trật tự khi dâng hương và tham quan. Hạn chế nói chuyện ồn ào, chụp ảnh ở những khu vực không phù hợp. Bạn cũng nên ưu tiên cầu an, cầu bình an và hướng thiện, thay vì chỉ tập trung vào vật chất. Việc đi lễ sẽ ý nghĩa hơn khi bạn coi đó là dịp để nhìn lại bản thân và đặt ra những mục tiêu sống tích cực cho năm mới.
6. Gợi ý lịch trình đi lễ chùa Non Nước đầu năm thuận tiện và trọn vẹn
Thay vì chỉ ghé chùa rồi vội vã quay về, bạn hoàn toàn có thể biến chuyến đi lễ chùa Non Nước đầu năm thành một hành trình du xuân trọn vẹn giữa non nước Ninh Bình. Việc sắp xếp lịch trình hợp lý không chỉ giúp bạn có thêm thời gian chiêm bái, vãn cảnh mà còn mở ra cơ hội khám phá nhiều điểm đến đẹp trong khu vực.
Tùy quỹ thời gian và nhu cầu nghỉ ngơi, bạn có thể lựa chọn lịch trình gọn nhẹ trong nửa ngày hoặc dành trọn một ngày, thậm chí ở lại qua đêm để cảm nhận sâu hơn nhịp sống yên bình của vùng đất cố đô.
6.1. Lịch trình nửa ngày/lịch trình 1 ngày
Lịch trình nửa ngày:
Nếu quỹ thời gian hạn chế, bạn có thể chọn lịch trình nửa ngày để vẫn cảm nhận trọn vẹn không khí tâm linh đầu xuân. Buổi sáng, bạn xuất phát từ Hà Nội từ khoảng 5 giờ 30 đến 6 giờ để tránh tắc đường. Sau khoảng 1,5 đến 2 giờ di chuyển, bạn đến thành phố Ninh Bình vào tầm 8 đến 9 giờ. Thời điểm này khá lý tưởng để đi lễ chùa Non Nước đầu năm vì không khí còn mát mẻ, lượng khách chưa quá đông.
Tại chùa, bạn dành thời gian dâng hương, lễ Phật và vãn cảnh quanh khu vực chân núi Non Nước. Sau khi hoàn tất nghi lễ, bạn có thể đi bộ một vòng quanh khuôn viên, ngắm nhìn dòng sông Đáy hiền hòa và hít thở không khí trong lành để tâm trí thật sự thư thái.
Cảnh đẹp núi Non Nước. (Nguồn: Sưu tầm)
Đến khoảng 11 giờ 30, bạn di chuyển về khu vực trung tâm thành phố để nghỉ ngơi và thưởng thức đặc sản Ninh Bình như cơm cháy giòn rụm, thịt dê núi đậm đà hoặc một bát bún mọc nóng hổi. Sau bữa trưa, nếu còn thời gian, bạn có thể ghé bờ sông Đáy dạo mát, chụp vài bức ảnh kỷ niệm trước khi lên xe quay về Hà Nội vào đầu giờ chiều.
Lịch trình 1 ngày:
Với những ai muốn trải nghiệm trọn vẹn hơn, lịch trình 1 ngày sẽ phù hợp. Buổi sáng, bạn vẫn bắt đầu bằng việc đi lễ chùa Non Nước đầu năm, dâng hương cầu an và dành thời gian vãn cảnh núi Non Nước. Sau bữa trưa tại thành phố, bạn có thể tiếp tục hành trình du xuân bằng việc tham quan các danh thắng nổi tiếng của Ninh Bình.
Buổi chiều, bạn có thể lựa chọn đi Tràng An để ngồi thuyền ngắm non nước, hoặc ghé Tam Cốc để cảm nhận vẻ đẹp đồng quê yên bình. Nếu yêu thích không gian tâm linh quy mô lớn, chùa Bái Đính cũng là điểm dừng chân phù hợp. Với những ai quan tâm đến lịch sử, cố đô Hoa Lư sẽ mang đến nhiều trải nghiệm ý nghĩa. Lịch trình này đặc biệt thích hợp cho nhóm bạn hoặc gia đình muốn kết hợp du xuân, lễ chùa và tham quan nhẹ nhàng trong cùng một ngày.
6.2. Kết hợp chùa Non Nước với các điểm tâm linh gần đó
Ngoài chùa Non Nước, khu vực Ninh Bình còn quy tụ nhiều điểm tâm linh nổi tiếng, rất thuận tiện để bạn kết hợp trong cùng chuyến đi. Sau khi hoàn tất nghi lễ tại chùa Non Nước, bạn có thể di chuyển đến chùa Bái Đính để tiếp tục hành trình cầu an, chiêm bái tượng Phật lớn và vãn cảnh quần thể chùa rộng lớn giữa núi non.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về lịch sử dân tộc, bạn có thể ghé thăm đền Vua Đinh và đền Vua Lê tại cố đô Hoa Lư. Đây là những địa điểm gắn liền với triều đại đầu tiên của nước Đại Cồ Việt, mang giá trị tâm linh và lịch sử sâu sắc. Việc kết hợp đi lễ chùa Non Nước đầu năm với các điểm này giúp chuyến du xuân vừa mang ý nghĩa tinh thần, vừa mở rộng hiểu biết văn hóa.
Trong trường hợp có nhiều thời gian hơn, bạn nên cân nhắc ở lại qua đêm tại các khu lưu trú trong thành phố Ninh Bình hoặc khu vực gần Tràng An. Việc nghỉ lại giúp bạn không phải di chuyển gấp gáp, có thêm thời gian tham quan các điểm tâm linh xung quanh và tận hưởng trọn vẹn không khí yên bình của vùng đất cố đô. Một số địa chỉ được nhiều du khách yêu thích có thể kể đến như Bai Dinh Garden Resort & Spa với không gian xanh mát, yên tĩnh, phù hợp cho chuyến du xuân kết hợp nghỉ dưỡng, hoặc Trang An Retreat mang phong cách gần gũi thiên nhiên, rất lý tưởng để thư giãn sau một ngày đi lễ và tham quan.
Buổi tối, bạn có thể dành thời gian dạo phố Ninh Bình, ngắm nhìn thành phố lên đèn và cảm nhận nhịp sống chậm rãi nơi đây. Đây cũng là lúc thích hợp để thưởng thức ẩm thực địa phương với những món đặc sản nổi tiếng. Bạn có thể ghé Nhà Hàng Thăng Long để ăn cơm cháy dê núi theo phong cách truyền thống, hoặc đến Cường Dê để thưởng thức các món dê chế biến đa dạng, đậm đà hương vị Ninh Bình.
Hành trình đi lễ chùa Non Nước đầu năm không chỉ đơn thuần là một chuyến du xuân mà còn là dịp để mỗi người tìm về giá trị tâm linh, văn hóa và sự bình an trong tâm hồn. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn dễ dàng cá nhân hóa kế hoạch du xuân của mình. Hãy chia sẻ trải nghiệm đi lễ của bạn với người thân và bạn bè, và chúc bạn một năm mới an lạc, nhiều may mắn và hạnh phúc.
