1. Giới thiệu về chùa Bích Động
1.1. Chùa Bích Động ở đâu?
Chùa Bích Động tọa lạc tại phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, nằm rất gần khu du lịch Tam Cốc – Bích Động nổi tiếng. Từ trung tâm thành phố Ninh Bình, du khách chỉ cần di chuyển khoảng 7–8km là đã có thể chạm đến không gian núi non trùng điệp, nơi ngôi chùa cổ kính này ẩn mình suốt hàng trăm năm qua.
Chùa Bích Động tựa lưng núi đá vôi, trước mặt là sông Ngô Đồng và cánh đồng lúa Tràng An. (Nguồn: Sưu tầm)
Điểm đặc biệt khiến chùa Bích Động trở nên cuốn hút chính là bối cảnh thiên nhiên xung quanh. Chùa được xây dựng dựa lưng vào núi đá vôi, phía trước là cánh đồng lúa xen kẽ dòng sông Ngô Đồng uốn lượn, mang đậm nét đặc trưng của vùng Tràng An – Tam Cốc. Mỗi dịp đầu năm, khi sương xuân còn bảng lảng trên triền núi, sắc xanh của núi rừng hòa cùng màu vàng non của lúa chiêm, khung cảnh nơi đây hiện lên vừa nên thơ, vừa linh thiêng đến lạ.
Không quá khi nói rằng, ngay từ khoảnh khắc đặt chân tới chân núi, nhiều người đã cảm nhận được sự khác biệt rất rõ ràng: không khí trong lành hơn, nhịp sống chậm hơn, và tâm trạng cũng nhẹ nhõm hơn. Đó chính là lý do vì sao chùa Bích Động đầu năm luôn nằm trong danh sách những điểm du xuân được yêu thích của du khách gần xa.
1.2. Lịch sử hình thành và giá trị văn hóa – tâm linh
Chùa Bích Động hình thành từ sớm, gắn với quá trình phát triển Phật giáo tại cố đô Hoa Lư. (Nguồn: Sưu tầm)
Chùa Bích Động có lịch sử hình thành từ khá sớm, gắn liền với sự phát triển của Phật giáo tại vùng đất Hoa Lư – cố đô nghìn năm. Theo nhiều tài liệu ghi chép, chùa được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVII, dưới thời Hậu Lê, bởi hai vị sư Trí Kiên và Trí Thể. Nhận thấy hang động nơi đây có địa thế đẹp, hài hòa giữa núi – nước – trời – mây, hai vị đã cho tu sửa và lập chùa để làm nơi tu hành, hành đạo.
Tên gọi “Bích Động” mang ý nghĩa rất đẹp. “Bích” là màu xanh biếc của núi đá, của thiên nhiên, còn “Động” là hang động tự nhiên. Bích Động có thể hiểu là “động xanh”, ám chỉ vẻ đẹp xanh mát, thanh khiết của núi non bao quanh ngôi chùa. Đến nay, cái tên ấy vẫn vẹn nguyên giá trị, bởi dù trải qua bao biến thiên của thời gian, chùa Bích Động vẫn giữ được vẻ đẹp thuần khiết, không bị thương mại hóa quá mức.
Đặc biệt, chùa Bích Động từng được phong tặng danh xưng “Nam thiên đệ nhị động”, tức là hang động đẹp thứ hai trời Nam, chỉ sau động Hương Tích của chùa Hương. Danh xưng này không chỉ thể hiện giá trị cảnh quan mà còn khẳng định vị thế văn hóa – tâm linh của chùa Bích Động trong đời sống tinh thần người Việt.
Về mặt kiến trúc, chùa là sự kết hợp hài hòa giữa chùa và hang động tự nhiên, chia thành ba cấp: chùa Hạ, chùa Trung và chùa Thượng. Mỗi ngôi chùa nằm ở một độ cao khác nhau, dựa vào sườn núi đá vôi, tạo nên một tổng thể vừa kỳ vĩ, vừa linh thiêng. Trải qua nhiều thế kỷ, chùa vẫn lưu giữ được nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng Phật giáo đặc sắc, trở thành điểm đến không thể thiếu trong hành trình du xuân chùa Bích Động đầu năm của nhiều thế hệ.
2. Vì sao chùa Bích Động là điểm du xuân đầu năm được nhiều người lựa chọn?
2.1. Không gian linh thiêng, thanh tịnh giữa thiên nhiên
Chùa Bích Động đầu năm được yêu thích nhờ không gian linh thiêng, thanh tịnh và hòa quyện thiên nhiên. (Nguồn: Sưu tầm)
Một trong những điểm khiến chùa Bích Động đầu năm được yêu thích chính là không gian linh thiêng nhưng không nặng nề, thanh tịnh mà không tách rời thiên nhiên. Khác với nhiều ngôi chùa lớn nằm giữa đô thị hoặc khu du lịch sầm uất, chùa Bích Động nằm trọn trong lòng núi đá, được bao bọc bởi cây cối, sông nước và ruộng đồng.
Hành trình đi lễ bắt đầu từ chùa Hạ, nơi có không gian rộng rãi, thoáng đãng, thích hợp để dâng hương và cầu nguyện. Từ đây, du khách men theo những bậc đá rêu phong để lên chùa Trung, nằm trong một hang động tự nhiên. Ánh sáng len lỏi qua các khe đá, hòa cùng mùi hương trầm tạo nên một không gian vừa huyền ảo, vừa tĩnh lặng.
Tiếp tục lên cao hơn là chùa Thượng, nơi cao nhất trong quần thể chùa Bích Động. Đứng từ đây, phóng tầm mắt ra xa, du khách có thể ngắm trọn khung cảnh non nước Tam Cốc trải dài trước mắt. Vào những ngày đầu xuân, cảnh sắc ấy càng trở nên mềm mại, dịu dàng, khiến lòng người tự nhiên lắng lại.
Nhiều người chia sẻ rằng, chỉ cần dành một buổi sáng du xuân chùa Bích Động đầu năm, họ đã cảm nhận được sự an yên lan tỏa, đủ để khởi đầu một năm mới với tâm thế nhẹ nhàng hơn.
2.2. Ý nghĩa đi lễ chùa Bích Động đầu năm
Đi lễ chùa đầu năm từ lâu đã trở thành nét đẹp văn hóa của người Việt. Với chùa Bích Động, ý nghĩa ấy lại càng rõ nét hơn khi không gian nơi đây khuyến khích con người sống chậm, suy ngẫm và hướng thiện.
Nhiều người tìm đến chùa Bích Động đầu năm để cầu bình an, sức khỏe cho bản thân và gia đình. Có người cầu công việc hanh thông, học hành thuận lợi, cũng có người đơn giản chỉ mong một năm mới yên ổn, tâm không quá xao động trước những biến chuyển của cuộc sống.
Điều đặc biệt khi đi lễ chùa Bích Động là cảm giác không bị cuốn vào sự cầu xin quá nhiều. Thay vào đó, người ta dễ dàng tìm thấy sự cân bằng nội tâm, học cách buông bỏ những muộn phiền của năm cũ, để bắt đầu năm mới với tinh thần tích cực và thiện lành hơn. Chính tâm thế ấy đã khiến chùa Bích Động trở thành điểm du xuân đầu năm được nhiều người lựa chọn, nhất là những ai đang tìm kiếm sự bình yên thực sự.
3. Hướng dẫn di chuyển và thời điểm lý tưởng đi chùa Bích Động đầu năm
3.1. Cách di chuyển đến chùa Bích Động
Từ Hà Nội, quãng đường đến chùa Bích Động khoảng 90–100km, tùy theo cung đường bạn lựa chọn. Với khoảng cách này, du khách có thể dễ dàng đi về trong ngày hoặc kết hợp nghỉ dưỡng ngắn ngày tại Ninh Bình.
Phương tiện phổ biến nhất là xe máy và ô tô cá nhân. Từ Hà Nội, bạn đi theo cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ – Ninh Bình, sau đó rẽ vào quốc lộ để đến khu du lịch Tam Cốc – Bích Động. Đường đi khá đẹp, dễ đi, phù hợp cho cả những chuyến du xuân gia đình.
Nếu không tự lái, bạn có thể chọn xe khách từ các bến xe lớn như Giáp Bát, Mỹ Đình với thời gian di chuyển khoảng 2–2,5 tiếng. Đến thành phố Ninh Bình, bạn tiếp tục đi taxi hoặc xe ôm để vào khu chùa.
Di chuyển nội tỉnh Ninh Bình đến chùa Bích Động cũng rất thuận tiện. Từ trung tâm thành phố hoặc các điểm du lịch lân cận như Tràng An, Tam Cốc, chỉ mất khoảng 15–20 phút là đã đến nơi. Nhờ vậy, nhiều du khách thường kết hợp đi lễ chùa Bích Động đầu năm cùng các điểm tham quan khác trong cùng một hành trình.
3.2. Thời điểm đẹp nhất để đi lễ chùa đầu năm
Thời điểm lý tưởng nhất để du xuân chùa Bích Động đầu năm là từ tháng Giêng đến tháng Hai âm lịch. Lúc này, tiết trời miền Bắc mát mẻ, không quá lạnh, cũng chưa bước vào mùa nắng nóng. Cảnh sắc thiên nhiên tươi mới, cây cối đâm chồi nảy lộc, rất phù hợp cho các hoạt động vãn cảnh, chụp ảnh và đi lễ.
Tuy nhiên, vì đây là mùa cao điểm lễ chùa, lượng khách đổ về khá đông, đặc biệt vào những ngày mùng 1, mùng 2, mùng 6 và rằm tháng Giêng. Nếu muốn tránh đông đúc, bạn nên đi vào các ngày trong tuần hoặc chọn khung giờ sáng sớm. Đi lễ từ sáng sớm không chỉ giúp không gian yên tĩnh hơn mà còn mang lại cảm giác trong lành, thư thái, rất thích hợp để khởi đầu năm mới.
4. Kinh nghiệm đi lễ chùa Bích Động đầu năm cần biết
4.1. Nên sắm lễ gì khi đi chùa Bích Động?
Khi đi lễ chùa Bích Động, bạn nên chuẩn bị lễ chay đơn giản, thể hiện sự thành tâm là chính. Lễ vật thường gồm hương, hoa tươi, trái cây, bánh kẹo chay và tiền công đức. Không nên mang lễ mặn hoặc những đồ cúng cầu kỳ, xa hoa.
Điều quan trọng nhất khi dâng lễ là tâm thế. Thay vì đặt nặng việc “xin cho được nhiều”, bạn nên tập trung vào lời cầu nguyện bình an, hướng thiện, mong bản thân sống tốt hơn trong năm mới. Ngoài ra, tiền công đức nên được đặt đúng nơi quy định, tránh đặt tùy tiện làm mất mỹ quan chốn linh thiêng.
4.2. Trang phục và ứng xử khi đi lễ chùa
Trang phục khi đi lễ chùa Bích Động đầu năm cần đảm bảo sự kín đáo, lịch sự. Bạn nên chọn quần áo gọn gàng, tránh váy ngắn, áo hở vai hoặc trang phục phản cảm. Giày thể thao hoặc giày đế bằng sẽ là lựa chọn phù hợp vì bạn cần di chuyển nhiều bậc đá.
Trong quá trình tham quan và dâng hương, hãy giữ trật tự, nói chuyện nhỏ nhẹ, không chen lấn xô đẩy. Việc giữ gìn không gian yên tĩnh không chỉ thể hiện sự tôn trọng với chốn tâm linh mà còn giúp chính bạn cảm nhận được trọn vẹn sự bình yên nơi đây.
4.3. Gợi ý kết hợp tham quan – du xuân quanh chùa
Ngay cạnh chùa Bích Động là khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, nơi được mệnh danh Hạ Long trên cạn. (Nguồn: Sưu tầm)
Một trong những lợi thế lớn khi đi chùa Bích Động đầu năm là bạn có thể dễ dàng kết hợp tham quan nhiều điểm du lịch nổi tiếng lân cận. Ngay cạnh chùa là khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, nơi được mệnh danh là “Hạ Long trên cạn” với cảnh sắc sông nước hữu tình.
Ngoài ra, bạn có thể mở rộng hành trình sang Tràng An, Hang Múa, hoặc ghé thăm cố đô Hoa Lư để hiểu thêm về lịch sử vùng đất này. Với những du khách có thời gian dài hơn, việc kết hợp tham quan các khu vui chơi, nghỉ dưỡng lân cận như Sun World Ha Nam cũng là một gợi ý thú vị, giúp chuyến du xuân đầu năm thêm đa dạng trải nghiệm.
Du xuân chùa Bích Động đầu năm không chỉ là một chuyến đi lễ thông thường, mà còn là hành trình tìm về sự bình yên giữa nhịp sống hối hả. Giữa non nước Ninh Bình trầm mặc, từng bước chân lên bậc đá rêu phong, từng nén hương dâng lên ban Phật đều mang theo mong ước về một năm mới an lành, nhẹ nhàng và đủ đầy. Nếu bạn đang tìm kiếm một điểm đến vừa linh thiêng, vừa gần gũi với thiên nhiên cho những ngày đầu xuân, chùa Bích Động chắc chắn sẽ không làm bạn thất vọng.
