1. Giới thiệu về chùa Kim Ngân Ninh Bình
1.1. Địa chỉ, vị trí và điểm đặc biệt
Nằm yên bình tại thôn Chi Phong, chùa Kim Ngân Ninh Bình thuộc phường Tây Hoa Lư, tọa lạc cách khu trung tâm di tích Cố đô Hoa Lú 11 km về phía nam. Ngôi chùa được xây dựng nép mình dưới chân núi Đại Vân, bên cạnh di tích đền Vua Đinh Tiên Hoàng, nằm trong khu vực bảo tồn đặc biệt của di tích quốc gia, với diện tích khoảng 2.000 m².
Chùa Kim Ngân Ninh Bình nổi bật với kiến trúc cổ kính và không gian thanh tịnh. (Nguồn: Sưu tầm)
Điều tạo nên dấu ấn riêng biệt cho chùa Kim Ngân Ninh Bình chính là vị trí tuyệt đẹp, được bao bọc bởi các dãy núi xanh rì, phía trước có hồ nước tạo nên cảnh quan yên tĩnh, ngập tràn năng lượng linh thiêng. Chùa còn có tên gọi là chùa Đại Vân do nằm bên núi Đại Vân, hoặc chùa Ngần vì xây dựng trên vùng đất Đồng Ngần. Đặc biệt, ngôi chùa này còn gắn liền với truyền thuyết về kho vàng bạc của triều Đinh và triều Lê, điều hiếm thấy ở các ngôi chùa Việt.
1.2. Lịch sử hình thành và truyền thuyết đặc sắc
Chùa Kim Ngân Ninh Bình hình thành từ thế kỷ X, dưới thời vua Đinh và vua Lê, khi nơi đây được dựng lên như một trong các trung tâm Phật giáo nổi bật của kinh đô Hoa Lư cổ. Trải qua nhiều triều đại, dù đã được tu sửa nhiều lần, chùa Kim Ngân Ninh Bình vẫn giữ được nhiều nét cổ truyền trong kiến trúc, đặc biệt nổi bật là dấu ấn triều Nguyễn từ các đợt đại trùng tu.
Tên "Kim Ngân" của chùa Kim Ngân Ninh Bình gắn liền với tích chuyện truyền từ nhiều thế hệ. (Nguồn: Sưu tầm)
Tên "Kim Ngân" của chùa gắn liền với một tích chuyện được lưu truyền qua nhiều thế hệ người dân địa phương. Theo truyền thuyết, chùa được xây trên nền kho cất giữ vàng bạc của triều Đinh và triều Lê, do đó mới có tên gọi "Kim Ngân" mang ý nghĩa vàng bạc. Sử sách còn ghi lại rằng vào mùa xuân năm 987, vua Lê Đại Hành khi cày ruộng tịch điền tại núi Đọi đã tìm thấy một hũ vàng nhỏ, sau đó ở núi Bàn Hải lại phát hiện một hũ bạc, vì vậy khu vực này được gọi là "ruộng Kim Ngân". Sau này, chùa cũng mang tên đó để gắn liền với dấu vết đặc biệt của vùng đất này.
Vị trí nơi chùa Kim Ngân Ninh Bình tọa lạc cũng mang ý nghĩa đặc biệt khi nằm trên trục nối liền giữa thành Đông và thành Tây của kinh đô xưa, lưng tựa núi, mặt hướng về hồ nước, hài hòa về phong thủy, được xem là vùng đất quy tụ linh khí của cố đô Hoa Lú.
1.3. Giá trị văn hóa – tâm linh của chùa Kim Ngân Ninh Bình
Chùa Kim Ngân Ninh Bình giữ vai trò quan trọng trong đời sống tôn giáo cũng như quá trình phát triển của vùng đất Hoa Lư qua các triều Đinh, Lê và Lý. Không chỉ là trung tâm sinh hoạt của Phật giáo, ngôi chùa còn lưu dấu nhiều thiền sư nổi bật, trở thành nơi giảng dạy đạo pháp, nơi hương khói tâm linh gắn kết cộng đồng địa phương và là chốn cầu an được nhiều người tìm đến.
Hàng năm, tại chùa Kim Ngân Ninh Bình diễn ra lễ hội rằm tháng Giêng với nghi thức độc đáo rước thuyền rồng trên sông Bồ Đề. Lễ này mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi xanh, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của vùng cố đô Hoa Lư. Ngoài ra, chùa còn lưu giữ nhiều cổ vật quý, là nguồn tư liệu giá trị phục vụ nghiên cứu kiến trúc, mỹ thuật, Phật giáo cũng như truyền thống của vùng đất địa linh nhân kiệt này.
2. Cách di chuyển đến chùa Kim Ngân Ninh Bình
Để đến chùa Kim Ngân Ninh Bình, du khách xuất phát từ Hà Nội với khoảng cách gần 90 km. Có nhiều lựa chọn phương tiện như ô tô cá nhân, xe khách hoặc tàu hỏa đi tới thành phố Ninh Bình. Thời gian di chuyển dao động từ 1,5 đến 2 giờ tùy theo phương tiện cũng như tình hình giao thông thực tế.
Khi đã tới trung tâm thành phố Ninh Bình, du khách thuận tiện tiếp tục hành trình về chùa Kim Ngân Ninh Bình bằng các tuyến đường như đại lộ Tràng An hoặc quốc lộ 38B hướng về phường Tây Hoa Lư. Đường đi có chỉ dẫn rõ ràng dẫn thẳng tới thôn Chi Phong, cách khu di tích Hoa Lư khoảng 11 km. Các phương tiện phù hợp bao gồm taxi, xe máy, xe đạp hoặc tham gia các tour du lịch kết hợp khám phá thêm nhiều di sản cổ trong khu vực.
3. Khám phá kiến trúc và nghệ thuật chùa Kim Ngân Ninh Bình
3.1. Tổng quan kiến trúc truyền thống của chùa
Kiến trúc của chùa Kim Ngân Ninh Bình phản ánh nét đặc trưng trong nghệ thuật xây dựng truyền thống Việt Nam. Chùa được thiết kế trên khuôn viên rộng khoảng 2.000 m², sử dụng bố cục kiểu chuôi vồ, hình chữ "Đinh" hướng về phía Tây Nam. Cách bài trí này giữ nguyên nét đặc trưng của các ngôi chùa khu vực Bắc Bộ, hòa quyện giữa công trình kiến trúc và không gian thiên nhiên xung quanh.
Kiến trúc chùa Kim Ngân Ninh Bình phản ánh nghệ thuật xây dựng truyền thống Việt Nam. (Nguồn: Sưu tầm)
Vật liệu xây dựng chủ yếu của chùa Kim Ngân Ninh Bình là gỗ quý, đá và mái ngói nam truyền thống. Chính điện của chùa được dựng mộc mạc, xung quanh là những vườn cây xanh mát tạo nên bầu không khí cổ kính, yên bình và gần gũi với núi rừng. Sự trong lành và tĩnh tại của nơi đây mang lại cho du khách cảm giác an nhiên khi đặt chân tới một ngôi chùa cổ kính giữa lòng thiên nhiên.
3.2. Những họa tiết, điêu khắc nổi bật và ý nghĩa
Nghệ thuật điêu khắc tại chùa Kim Ngân Ninh Bình thể hiện qua những chi tiết trang trí tinh xảo. Trên cửa võng ở nhà tiền bái, các họa tiết như rồng yên ngựa chầu mặt nguyệt, hổ, hình mây, lá đề cùng hoa sen được chạm khắc sinh động và có tính thẩm mỹ cao. Các biểu tượng này không chỉ tạo nên vẻ đẹp trang trọng cho chùa mà còn ẩn chứa những ý nghĩa sâu sắc về sự sung túc, thịnh vượng và tinh thần từ bi của nhà Phật.
Nhiều pho tượng thờ, chuông đồng, bát hương, câu đối, cửa võng tại chùa Kim Ngân Ninh Bình mang đậm phong cách nghệ thuật của triều Nguyễn, là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa điêu khắc dân gian và Phật giáo truyền thống. Mỗi tác phẩm đều được các nghệ nhân xưa dồn hết tâm huyết, thể hiện lòng kính trọng của thế hệ đi trước dành cho ngôi chùa.
3.3. Các khu vực quan trọng trong quần thể chùa Kim Ngân
Quần thể chùa Kim Ngân Ninh Bình được quy hoạch hợp lý với nhiều khu vực mang ý nghĩa riêng. Tam quan là cổng vào trang nghiêm, đánh dấu ranh giới linh thiêng giữa đời thường và không gian tâm linh. Thượng điện hay chính điện là khu vực chính, nơi thờ Tam Thế Phật cùng các tượng Quan Âm, Đại Thế Chí, các nhóm tượng Thích Ca sơ sinh, Thổ Địa, Thánh Tăng đặt trang trọng.
Nhà Tổ tại chùa Kim Ngân Ninh Bình là nơi thờ các vị hậu tổ, lưu giữ nhiều tài liệu và di vật quý báu liên quan đến lịch sử phát triển của chùa. Khu vực mộ tháp có chức năng cất giữ xá lợi, gắn liền với những bậc tăng nhân từng hành đạo tại đây. Không gian vườn chùa và nhà khách được bố trí hợp lý, vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt, đón tiếp du khách thập phương, vừa tô điểm thêm cho cảnh quan yên bình của toàn bộ khuôn viên chùa.
Khi ghé thăm chùa Kim Ngân, đừng quên dành thời gian khám phá thêm những điểm du lịch nổi tiếng quanh khu vực. Từ phủ Khống Tràng An thanh bình, Hang Múa hùng vĩ, đến Tam Cốc nên thơ hay trải nghiệm sôi động tại Sun World Ha Nam, mỗi điểm đều mang đến một sắc thái riêng, giúp chuyến đi của bạn trở nên trọn vẹn và đầy kỷ niệm.
Chùa Kim Ngân Ninh Bình là một minh chứng sống cho lịch sử Phật giáo, giá trị nghệ thuật và bản sắc tâm linh của vùng Hoa Lú. Đây không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là điểm dừng chân lý tưởng để du khách tìm hiểu và cảm nhận nét đẹp văn hóa truyền thống đặc trưng của Ninh Bình.
