1. Làng cói Văn Hải: Làng nghề truyền thống giữa lòng Ninh Bình
1.1. Làng cói Văn Hải ở đâu?
Làng cói Văn Hải thuộc khu vực ven biển của huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, nay nằm trong địa bàn xã Định Hóa sau sắp xếp đơn vị hành chính. Từ trung tâm thành phố Ninh Bình, du khách di chuyển khoảng hơn 35 km về phía nam là có thể chạm đến vùng đất gắn liền với những cánh đồng cói xanh mướt. Nhờ vị trí gần Nhà thờ đá Phát Diệm và không quá xa các điểm tham quan nổi tiếng, nơi đây rất thuận tiện để kết hợp tham quan làng nghề trong hành trình khám phá Ninh Bình.
1.2. Nguồn gốc và lịch sử hình thành làng cói Văn Hải
Nghề dệt cói ở vùng Kim Sơn hình thành từ quá trình người dân quai đê lấn biển, tận dụng các bãi bồi ven biển màu mỡ để trồng cói làm nguyên liệu. Qua hàng trăm năm, cây cói không chỉ đóng vai trò là nguồn sinh kế chính mà còn trở thành một phần gắn bó sâu sắc với đời sống, nếp nghĩ và văn hóa của nhiều thế hệ cư dân nơi đây. Nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi cùng sự cần cù, khéo léo, Văn Hải dần khẳng định vị thế là một trong những vùng tiêu biểu của nghề cói truyền thống Kim Sơn.
Làng cói Kim Sơn có lịch sử hơn 200 năm. (Nguồn: Sưu tầm)
Chính vì vậy, làng cói Văn Hải thường được nhắc đến như một mảnh ghép quan trọng trong “vùng cói” Kim Sơn, nơi người dân vừa trồng cói trên đồng bãi, vừa miệt mài đan dệt để tạo nên những sản phẩm thủ công phục vụ sinh hoạt hằng ngày và hoạt động giao thương.
1.3. Giá trị văn hóa của làng cói Văn Hải
Điều đáng quý ở làng cói Văn Hải không chỉ là sản phẩm, mà là nhịp sống làng nghề: từ đồng cói, sân phơi, tiếng khung dệt đến những đôi tay thoăn thoắt đan lát. Chính quá trình lao động thủ công này góp phần gìn giữ bản sắc của cộng đồng cư dân vùng bãi bồi Kim Sơn, nơi câu chuyện “lấn biển lập làng” vẫn in đậm trong ký ức và nếp sống.
Đặc biệt, nghề Cói Kim Sơn đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cho thấy giá trị văn hóa và tri thức nghề truyền thống đã được ghi nhận ở cấp quốc gia.
2. Nghề dệt cói thủ công tại làng cói Văn Hải
2.1. Nguyên liệu cói và quá trình chuẩn bị
Cây cói được trồng chủ yếu trên các vùng đất bãi bồi ven biển Kim Sơn, nơi có thổ nhưỡng mặn lợ rất phù hợp để cây sinh trưởng khỏe và sợi dai. Sau khi thu hoạch, cói được phơi nắng tự nhiên, chẻ sợi, nhuộm màu và phân loại theo độ dài, độ đều. Những công đoạn sơ chế này hoàn toàn thủ công, đòi hỏi kinh nghiệm lâu năm để giữ được độ bền và màu sắc đẹp cho sợi cói.
Người dân Kim Sơn thu hoạch cói. (Nguồn: Sưu tầm)
2.2. Quy trình dệt cói thủ công truyền thống
Sau thu hoạch, cói được xử lý qua nhiều công đoạn công phu. Những bó cói được chẻ thành sợi mảnh, phơi khô rồi nhuộm màu từ nguyên liệu tự nhiên như lá, vỏ cây hay củ rừng, tạo nên các gam đỏ, xanh, vàng bền đẹp và an toàn. Đây là bước quan trọng giúp sợi cói đạt độ dẻo, bền trước khi đưa vào dệt.
Từ những sợi cói đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, người thợ bắt đầu dệt trên khung gỗ truyền thống. Từng động tác đưa thoi, nén sợi đòi hỏi sự nhịp nhàng và chính xác để tạo bề mặt phẳng, chắc, đều màu. Với những dụng cụ đơn sơ, nghệ nhân vẫn tạo nên các hoa văn đặc trưng, làm nên giá trị riêng của làng cói Văn Hải.
2.3. Những sản phẩm tiêu biểu của làng cói Văn Hải
Sản phẩm nổi bật nhất của làng cói Văn Hải là chiếu cói truyền thống, bên cạnh đó còn có nhiều mặt hàng thủ công mỹ nghệ như thảm, giỏ, túi, đồ trang trí thân thiện với môi trường. Các sản phẩm này không chỉ gắn bó với đời sống sinh hoạt hằng ngày của người dân địa phương mà còn trở thành điểm nhấn hấp dẫn trong các hoạt động du lịch trải nghiệm làng nghề tại Ninh Bình.
Sản phẩm tinh xảo của làng cói Văn Hải. (Nguồn: Sưu tầm)
3. Trải nghiệm văn hóa tại làng cói Văn Hải
3.1. Tham quan và tìm hiểu đời sống làng nghề
Đến làng cói Văn Hải, du khách dễ dàng cảm nhận nhịp sống chậm rãi của một làng quê ven biển Ninh Bình với hình ảnh sân phơi cói, khung dệt đặt trước hiên nhà và tiếng thoi đưa đều đặn. Việc trò chuyện, giao lưu cùng các nghệ nhân địa phương giúp du khách hiểu rõ hơn về nghề dệt cói cũng như câu chuyện gắn bó cả đời của người dân với làng nghề truyền thống.
3.2. Trải nghiệm làm nghề dệt cói cùng người dân
Một trong những trải nghiệm thú vị tại làng cói Văn Hải là được trực tiếp thử dệt cói dưới sự hướng dẫn của người thợ lành nghề. Từng thao tác tưởng chừng đơn giản lại đòi hỏi sự tập trung và khéo léo, mang đến cho du khách cảm nhận chân thực về giá trị lao động thủ công. Hoạt động này không chỉ mang tính trải nghiệm mà còn góp phần giáo dục về văn hóa và gìn giữ nghề truyền thống.
3.3. Check-in làng cói Văn Hải với không gian làng quê mộc mạc
Không gian làng cói Văn Hải ghi điểm bởi vẻ đẹp mộc mạc của những cánh đồng cói trải dài, khung dệt gỗ cũ kỹ và mái nhà quê yên bình. Du khách có thể dễ dàng ghi lại những bức ảnh tự nhiên tại sân phơi cói, bên khung dệt thủ công hay giữa cánh đồng xanh mướt, lưu giữ trọn vẹn nét đẹp bình dị của làng quê Ninh Bình.
4. Gợi ý kết hợp tham quan làng cói Văn Hải trong hành trình du lịch Ninh Bình
Sau khi trải nghiệm không gian làng nghề truyền thống tại làng cói Văn Hải, du khách có thể dễ dàng kết hợp tham quan nhiều điểm đến nổi bật khác của Ninh Bình để hành trình thêm trọn vẹn. Từ khu vực Kim Sơn, du khách có thể ghé thăm Nhà thờ đá Phát Diệm, công trình kiến trúc tôn giáo độc đáo mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa vùng ven biển.
Di chuyển ngược về trung tâm, Quảng trường Thời Đại là điểm dừng chân hiện đại, sôi động, phù hợp để dạo chơi, chụp ảnh và cảm nhận nhịp sống mới của thành phố Ninh Bình. Bên cạnh đó, các điểm du lịch nổi tiếng như Tràng An, Tam Cốc Bích Động hay Hang Múa cũng rất lý tưởng để kết hợp trong cùng một lịch trình, giúp du khách vừa khám phá thiên nhiên, vừa hiểu thêm chiều sâu văn hóa bản địa.
Quảng trường Thời Đại, "điểm hẹn" giải trí "không thể thiếu" của người dân và du khách vào mỗi dịp cuối tuần và ngày lễ Tết. (Nguồn: Sưu tầm)
Giữa nhịp sống hiện đại, Làng cói Văn Hải vẫn giữ cho mình vẻ đẹp mộc mạc cùng hơi thở của một làng nghề truyền thống lâu đời. Nơi đây không chỉ mang đến những trải nghiệm gần gũi với đời sống người dân Ninh Bình, mà còn giúp du khách cảm nhận rõ giá trị văn hóa được gìn giữ qua từng sợi cói, từng khung dệt thủ công. Nếu bạn đang tìm kiếm một điểm đến vừa bình yên, vừa giàu bản sắc trong hành trình khám phá miền đất cố đô, đừng quên dành thời gian ghé thăm Làng cói Văn Hải để cảm nhận trọn vẹn nét đẹp làng nghề giữa lòng thiên nhiên.
