1. Giới thiệu về lễ hội xuân Ninh Bình
Lễ hội xuân Ninh Bình là nơi hội tụ lịch sử, văn hóa và niềm tin tâm linh cho năm mới an lành. (Nguồn: Sưu tầm)
Nhắc đến Ninh Bình mỗi độ xuân về, người ta không chỉ nhớ đến non nước Tràng An hay những dãy núi đá vôi trập trùng, mà còn ấn tượng với không khí lễ hội lan tỏa khắp vùng đất cố đô. Lễ hội xuân Ninh Bình là sự kết tinh của lịch sử, văn hóa và đời sống tâm linh, nơi người dân gửi gắm niềm tin cho một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa.
Vùng đất từng là kinh đô của nước Đại Cồ Việt dưới thời Đinh – Tiền Lê sở hữu hệ thống đền chùa, di tích dày đặc. Chính điều đó đã tạo nên chuỗi lễ hội xuân mang đậm dấu ấn lịch sử, vừa linh thiêng, vừa gần gũi. Mỗi lễ hội là một câu chuyện, một lát cắt văn hóa được truyền lại qua nhiều thế hệ, phản ánh rõ nét tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của người Việt.
Ngày nay, lễ hội xuân Ninh Bình không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng địa phương mà còn trở thành điểm nhấn du lịch quan trọng. Hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước tìm về đây mỗi năm để vừa đi lễ, vừa tham quan, vừa tận hưởng không khí xuân chậm rãi, khác hẳn nhịp sống vội vàng thường ngày. Chính chuỗi lễ hội kéo dài suốt nhiều tháng đã góp phần quảng bá hình ảnh Ninh Bình như một điểm đến văn hóa – tâm linh hàng đầu miền Bắc.
2. Danh sách lễ hội xuân Ninh Bình nổi bật bạn không thể bỏ lỡ
2.1. Lễ hội Cố đô Hoa Lư (Hội Trường Yên)
Lễ hội Cố đô Hoa Lư là lễ hội tiêu biểu, gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước dân tộc. (Nguồn: Sưu tầm)
Trong số các lễ hội xuân Ninh Bình, lễ hội Cố đô Hoa Lư được xem là lễ hội tiêu biểu nhất, gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Lễ hội thường diễn ra vào tháng Ba âm lịch tại khu di tích Cố đô Hoa Lư, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư.
Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ công lao của vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành – hai vị vua có công lớn trong việc thống nhất đất nước và đặt nền móng cho nhà nước phong kiến độc lập đầu tiên của Việt Nam. Không khí phần lễ mang đậm tính trang nghiêm với các nghi thức mở cửa đền, rước nước từ sông Hoàng Long, dâng hương và tế lễ theo nghi thức cổ truyền, tạo cảm giác linh thiêng và hào hùng.
Phần hội của lễ hội Hoa Lư lại mang sắc màu tươi vui, đậm chất dân gian. Những màn tái hiện cảnh “cờ lau tập trận” gợi nhớ thời niên thiếu của vua Đinh, cùng các trò chơi truyền thống như đấu vật, kéo co, múa lân, hội làng… khiến không gian cố đô trở nên sống động, như đưa người xem ngược dòng thời gian trở về quá khứ.
2.2. Lễ hội chùa Bái Đính
Lễ hội chùa Bái Đính khai hội từ mùng 6 tháng Giêng, thu hút phật tử và du khách thập phương. (Nguồn: Sưu tầm)
Nếu lễ hội Hoa Lư mang tinh thần lịch sử, thì lễ hội chùa Bái Đính lại là điểm hẹn tâm linh nổi bật của mùa lễ hội xuân Ninh Bình. Lễ hội chùa Bái Đính thường khai hội từ mùng 6 tháng Giêng và kéo dài trong nhiều ngày, thu hút đông đảo phật tử và du khách thập phương.
Chùa Bái Đính là quần thể chùa lớn, nổi tiếng với không gian rộng lớn, kiến trúc đồ sộ nhưng vẫn hài hòa với thiên nhiên núi non. Phần lễ của lễ hội diễn ra trang trọng với nghi thức khai hội, rước kiệu và tế Thánh, mang ý nghĩa cầu cho quốc thái dân an, nhân dân ấm no, hạnh phúc.
Điểm đặc biệt của lễ hội chùa Bái Đính là sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố tín ngưỡng và du lịch. Du khách đến đây không chỉ để dâng hương cầu may mà còn thong thả vãn cảnh, chiêm ngưỡng tượng Phật, hành lang La Hán và khung cảnh núi rừng thanh tịnh, tạo nên cảm giác an yên hiếm có trong những ngày đầu năm.
2.3. Lễ hội đền Thái Vi
Lễ hội đền Thái Vi là lễ hội xuân tiêu biểu, phản ánh rõ nét dấu ấn văn hóa triều Trần. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội đền Thái Vi là một trong những lễ hội xuân Ninh Bình mang đậm dấu ấn triều Trần. Đền Thái Vi nằm giữa cánh đồng Tam Cốc, thờ các vị vua Trần và các tướng lĩnh có công với đất nước. Lễ hội thường diễn ra vào giữa tháng Ba âm lịch.
Phần lễ của lễ hội đền Thái Vi nổi bật với các nghi thức rước kiệu, tế lễ được tổ chức trang trọng, nhằm ca ngợi công lao của các bậc tiền nhân triều Trần. Trong không gian làng quê yên bình, những nghi lễ cổ truyền càng trở nên sâu lắng và giàu cảm xúc.
Phần hội mang đến không khí rộn ràng với các hoạt động như đua thuyền rồng trên sông, trò chơi dân gian và những trải nghiệm gắn với đời sống làng cổ. Đây cũng là dịp để du khách kết hợp tham quan Tam Cốc – Bích Động, tận hưởng vẻ đẹp sông núi nên thơ của Ninh Bình trong mùa xuân.
2.4. Lễ hội Tràng An (Lễ hội đền Trần)
Lễ hội Tràng An được tổ chức nhằm tôn vinh Thánh Quý Minh Đại Vương trấn giữ vùng đất thiêng. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội Tràng An, hay còn gọi là lễ hội đền Trần Tràng An, là lễ hội quan trọng nhằm tôn vinh Thánh Quý Minh Đại Vương – vị thần trấn giữ vùng đất linh thiêng này. Lễ hội thường diễn ra vào tháng Ba âm lịch, trong không gian di sản thiên nhiên – văn hóa thế giới Tràng An.
Phần lễ của lễ hội gây ấn tượng mạnh với nghi thức rước rồng trên sông Sào Khê và lễ phóng sinh, mang ý nghĩa cầu mong cuộc sống an lành, hòa hợp với thiên nhiên. Khung cảnh núi non trùng điệp, mặt nước phẳng lặng cùng đoàn thuyền rước tạo nên một bức tranh vừa linh thiêng vừa thơ mộng.
Phần hội tập trung vào các hoạt động nghệ thuật truyền thống và quảng bá giá trị di sản. Đây là dịp để du khách vừa tham gia lễ hội, vừa khám phá cảnh quan Tràng An, cảm nhận rõ sự giao thoa giữa văn hóa tâm linh và thiên nhiên kỳ vĩ.
2.5. Các lễ hội xuân truyền thống khác của Ninh Bình
Bên cạnh những lễ hội lớn, lễ hội xuân Ninh Bình còn phong phú với nhiều lễ hội truyền thống khác như lễ hội chùa Nhất Trụ, các lễ hội làng nghề, lễ hội đình làng ở nhiều địa phương. Mỗi lễ hội có quy mô khác nhau nhưng đều mang đậm bản sắc văn hóa địa phương, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người dân Ninh Bình.
Những lễ hội này tuy không quá đông đúc nhưng lại giữ được không khí gần gũi, chân thực, rất phù hợp với du khách muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hóa bản địa và trải nghiệm một mùa xuân trầm lắng.
3. Kinh nghiệm vui hội xuân Ninh Bình 2026
3.1. Lưu ý khi tham gia lễ hội xuân Ninh Bình
Tham gia lễ hội xuân Ninh Bình, điều quan trọng nhất là sự chuẩn bị và thái độ. Trang phục nên kín đáo, lịch sự, phù hợp với không gian tâm linh. Giày dép thoải mái sẽ giúp bạn dễ dàng di chuyển, đặc biệt tại các khu lễ hội rộng như Bái Đính hay Tràng An.
Khi đi lễ chùa, hãy giữ tâm thế nhẹ nhàng, thành kính, hạn chế chen lấn hay nói chuyện lớn tiếng. Đi lễ đầu năm không chỉ là cầu may mà còn là dịp để mỗi người tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn.
3.2. Tips tránh đông, di chuyển, giữ an toàn trọn hội
Để tránh cảnh quá đông đúc, bạn nên lựa chọn đi lễ hội xuân Ninh Bình vào các ngày trong tuần hoặc khung giờ sáng sớm. Buổi sáng không chỉ mát mẻ, dễ di chuyển mà còn mang lại trải nghiệm thanh tịnh hơn.
Việc di chuyển nên ưu tiên các bãi gửi xe chính thức, tuân thủ hướng dẫn của ban tổ chức. Trong mùa lễ hội đông người, cần chú ý bảo quản tư trang cá nhân và để mắt đến trẻ nhỏ để đảm bảo an toàn suốt chuyến đi.
3.3. Gợi ý “săn” ảnh đẹp, check-in lễ hội xuân Ninh Bình
Mùa lễ hội xuân là thời điểm lý tưởng để ghi lại những khoảnh khắc đẹp tại Ninh Bình. Các đoàn rước kiệu, nghi lễ truyền thống, khung cảnh chùa chiền giữa núi non đều là background hoàn hảo cho những bức ảnh mang đậm không khí xuân.
Bạn có thể kết hợp tham gia lễ hội với tham quan các danh thắng nổi tiếng như Tràng An, Tam Cốc, Bích Động để có những khung hình vừa mang giá trị văn hóa, vừa đậm chất du lịch.
4. Lịch trình gợi ý trải nghiệm lễ hội xuân Ninh Bình kết hợp du lịch tâm linh
Để cảm nhận trọn vẹn không khí lễ hội xuân Ninh Bình mà không quá vội vã, lịch trình 2 ngày 1 đêm được xem là lựa chọn hợp lý, đặc biệt với những ai muốn vừa đi lễ đầu năm, vừa tham quan danh thắng và tận hưởng nhịp sống chậm của vùng đất cố đô.
Ngày đầu tiên, bạn có thể bắt đầu hành trình từ sáng sớm với lễ hội Cố đô Hoa Lư. Thời điểm buổi sáng không chỉ giúp tránh đông mà còn mang lại cảm giác trang nghiêm, thanh tịnh khi tham gia các nghi lễ dâng hương tại đền vua Đinh – vua Lê. Sau khi hòa mình vào không khí lễ hội, bạn có thể thong thả tham quan khu di tích, nghe thuyết minh về lịch sử kinh đô xưa, để hiểu rõ hơn vì sao Hoa Lư luôn được xem là “trái tim” của chuỗi lễ hội xuân Ninh Bình.
Buổi trưa, du khách có thể nghỉ ngơi và dùng bữa tại khu vực trung tâm Hoa Lư hoặc trên đường di chuyển sang chùa Bái Đính. Buổi chiều là khoảng thời gian lý tưởng để tham quan và vãn cảnh chùa Bái Đính, khi dòng người hành hương đã bớt đông, ánh nắng dịu hơn và không gian trở nên yên bình. Đi bộ dọc theo hành lang La Hán, chiêm ngưỡng tượng Phật và phóng tầm mắt ra núi non trùng điệp, bạn sẽ cảm nhận rõ sự thư thái hiếm có trong những ngày đầu năm. Kết thúc ngày đầu tiên, bạn có thể về khách sạn hoặc homestay nghỉ ngơi, chuẩn bị năng lượng cho hành trình ngày hôm sau.
Ngày thứ hai, hành trình tiếp tục với lễ hội Tràng An – một trong những điểm nhấn đặc biệt của mùa lễ hội xuân Ninh Bình. Buổi sáng, trải nghiệm ngồi thuyền trên sông Sào Khê, tham gia hoặc quan sát nghi thức rước rồng, phóng sinh trong không gian di sản thiên nhiên – văn hóa thế giới mang lại cảm giác rất khác biệt, vừa linh thiêng vừa gần gũi với thiên nhiên. Sau đó, bạn có thể kết hợp tham quan đền Trần Tràng An, dâng hương cầu bình an trước khi rời khu vực này.
Buổi trưa và đầu giờ chiều, đền Thái Vi và Tam Cốc – Bích Động là lựa chọn lý tưởng để tiếp nối hành trình. Không khí lễ hội ở đền Thái Vi mang nét làng quê Bắc Bộ rõ rệt, nhẹ nhàng hơn nhưng sâu lắng, rất phù hợp để khép lại phần “đi lễ”. Sau đó, ngồi thuyền ngắm Tam Cốc, nhìn những cánh đồng lúa, núi đá vôi và dòng sông uốn lượn sẽ giúp chuyến đi cân bằng giữa tâm linh và trải nghiệm cảnh sắc.
Nếu vẫn còn thời gian trước khi rời Ninh Bình, du khách có thể ghé Quảng trường Trống Đọi Tam – không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng khá mới và rộng rãi của tỉnh. Đây là nơi thường diễn ra các sự kiện, hoạt động văn hóa lớn trong dịp lễ, Tết, đồng thời cũng là điểm dạo chơi, chụp ảnh lý tưởng vào buổi chiều muộn. Không khí ở quảng trường thoáng đãng, hiện đại nhưng vẫn mang hơi thở văn hóa truyền thống, tạo nên một điểm kết thúc nhẹ nhàng cho hành trình lễ hội xuân Ninh Bình.
5. Ẩm thực và lưu trú Ninh Bình trong mùa lễ hội
5.1. Đặc sản nên thưởng thức dịp lễ hội xuân Ninh Bình
Đi lễ hội xuân Ninh Bình mà bỏ qua ẩm thực địa phương thì chuyến đi xem như chưa trọn vẹn. Những món ăn nơi đây không cầu kỳ hình thức, nhưng hương vị lại đậm đà, mộc mạc, rất hợp để thưởng thức sau một buổi đi lễ, vãn cảnh đầu năm.
Cơm cháy Ninh Bình giòn rụm, ăn kèm sốt dê đậm đà, tạo hương vị béo bùi khó quên. (Nguồn: Sưu tầm)
Cơm cháy Ninh Bình là món gần như “phải thử”. Miếng cơm cháy vàng ruộm, giòn tan, ăn kèm nước sốt dê sánh đậm tạo nên hương vị vừa béo, vừa bùi, rất dễ gây nghiện. Nhiều quán ăn quanh khu vực thành phố Ninh Bình, Hoa Lư hay Tràng An đều phục vụ món này, tiện cho du khách ghé ăn trưa hoặc tối.
Dê núi Hoa Lư là đặc sản trứ danh, thường xuất hiện trong các bữa ăn du khách dịp lễ hội. (Nguồn: Sưu tầm)
Dê núi Hoa Lư cũng là đặc sản trứ danh, thường xuất hiện trong các bữa ăn của du khách mùa lễ hội. Thịt dê được chế biến thành nhiều món như dê tái chanh, dê hấp, dê nướng, lẩu dê, nhưng điểm chung là thịt săn chắc, ít mỡ, thơm tự nhiên. Một số khu vực tập trung nhiều quán dê ngon có thể kể đến quanh Tràng An, Tam Cốc hoặc dọc quốc lộ vào trung tâm thành phố.
Nem Yên Mạc mang hương vị truyền thống đặc trưng, thường được du khách mua về làm quà. (Nguồn: Sưu tầm)
Nem Yên Mạc là món ăn mang đậm hương vị truyền thống, thường được mua về làm quà. Nem có vị chua nhẹ, thơm mùi lá ổi, ăn kèm lá sung hoặc lá đinh lăng rất hợp, đặc biệt trong tiết trời se lạnh đầu xuân. Bạn có thể tìm mua nem Yên Mạc tại các chợ địa phương hoặc cửa hàng đặc sản trong thành phố Ninh Bình.
Bên cạnh đó, rượu Kim Sơn cũng là một nét ẩm thực đặc trưng của vùng đất này. Rượu được nấu từ gạo nếp và men truyền thống, vị nồng nhưng êm, thường được người dân địa phương dùng trong các dịp lễ hội, cúng tế. Với du khách, đây là món quà mang đậm “chất Ninh Bình”, thích hợp mua về biếu người thân.
5.2. Gợi ý địa chỉ lưu trú nổi bật cho du khách mùa lễ hội
Hệ thống lưu trú tại Ninh Bình những năm gần đây phát triển khá mạnh, đủ đáp ứng nhiều nhu cầu khác nhau, từ nghỉ qua đêm đơn giản đến nghỉ dưỡng giữa thiên nhiên. Mùa lễ hội xuân thường đông khách, vì vậy lựa chọn nơi ở phù hợp và đặt phòng sớm sẽ giúp chuyến đi thoải mái hơn.
Nếu muốn tiện di chuyển giữa các điểm lễ hội lớn như Hoa Lư, Bái Đính, Tràng An, du khách có thể chọn các khách sạn ở khu vực trung tâm thành phố Ninh Bình. Khu vực này tập trung nhiều khách sạn 2–4 sao, giá cả tương đối dễ chịu, phù hợp với gia đình hoặc nhóm bạn, đồng thời thuận tiện ăn uống, đi lại vào buổi tối.
Với những ai yêu thích không gian yên tĩnh, gần gũi thiên nhiên, các homestay quanh Tam Cốc – Bích Động hoặc Tràng An là lựa chọn rất được ưa chuộng. Nhiều homestay nằm giữa cánh đồng, núi đá vôi, có thiết kế mộc mạc, view đẹp, buổi sáng thức dậy có thể nghe tiếng chim và ngắm sương sớm. Đây là kiểu lưu trú phù hợp với du khách trẻ, cặp đôi hoặc những ai muốn “đổi gió” sau những ngày lễ hội đông đúc.
Nếu đi theo gia đình hoặc muốn kết hợp lễ hội xuân với nghỉ dưỡng, các khu resort sinh thái ở ngoại ô Ninh Bình cũng đáng cân nhắc. Không gian rộng rãi, nhiều cây xanh, dịch vụ đầy đủ giúp chuyến đi trở nên nhẹ nhàng hơn, đặc biệt sau một ngày dài tham gia lễ hội và di chuyển nhiều.
Không ồn ào theo kiểu lễ hội hiện đại, cũng không quá tĩnh lặng như một chuyến hành hương thuần túy, lễ hội xuân Ninh Bình mang đến cảm giác cân bằng hiếm có. Ở đó có lịch sử, có tín ngưỡng, có thiên nhiên và có cả nhịp sống đời thường. Mỗi bước chân trong mùa xuân Ninh Bình là một lần chạm vào ký ức văn hóa, một lần lắng nghe lòng mình giữa đất trời giao hòa. Và có lẽ, đó chính là lý do khiến vùng đất cố đô này luôn được nhắc đến như một điểm hẹn đầu năm đầy duyên nợ.
